Επισκόπηση ιστοτόπου
Το Instagram είναι μια από τις πιο διαδεδομένες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στον κόσμο, χτισμένη γύρω από την εικόνα: φωτογραφίες και σύντομα βίντεο που ανεβάζουν οι χρήστες και που φτάνουν σε κοινό το οποίο εκείνοι διαλέγουν. Στη λογική της, η δημόσια εικόνα ενός ανθρώπου — τι δείχνει, πώς στέκεται μπροστά στον φακό, με ποιους εμφανίζεται — αποκτά βάρος ανάλογο με μια προσωπική σύσταση. Στον κατάλογο η εγγραφή της κάθεται κάτω από την ετικέτα «Σεξουαλικές γνωριμίες» και αυτή η τοποθέτηση εξηγεί καλύτερα από κάθε περιγραφή γιατί ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης συζητιέται δίπλα σε εφαρμογές γνωριμιών.
Για τους ενήλικες, το ενδιαφέρον εδώ δεν βρίσκεται σε κάποια ξεχωριστή κατηγορία περιεχομένου αλλά στην επαφή που ξεκινά από μια δημόσια εικόνα και μπορεί να καταλήξει κάτι προσωπικό. Πρόκειται για το παλιό μοτίβο της έλξης σε νέα κλίμακα: πρώτα βλέπεις, μετά ξανακοιτάζεις, μετά αποφασίζεις αν θα πλησιάσεις. Όταν ο καθένας παρουσιάζει τον εαυτό του μέσα από εικόνες, το στάδιο του «βλέπω» αποκτά διάρκεια και κοινό, και η γνωριμία περνά πρώτα από μια δημόσια κρίση πριν γίνει ιδιωτική κουβέντα. Η αφορμή για μια πρώτη προσέγγιση είναι συχνά μια φωτογραφία και όχι ένα προφίλ με κριτήρια, κι αυτό αλλάζει τον τρόπο που μετριέται η επιθυμία: λιγότερες δηλώσεις, περισσότερες ματιές.
Οι εφαρμογές που δηλώνουν ανοιχτά πως υπάρχουν για γνωριμίες ξεκινούν από την πρόθεση: συμπληρώνεις τι ψάχνεις, φιλτράρεις, και μιλάς αφού και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει τους όρους τους. Εδώ η πρόθεση μένει συνήθως άρρητη. Ένας λογαριασμός μπορεί να είναι επαγγελματικός, οικογενειακός, καλλιτεχνικός ή ερωτικός, και πολλές φορές είναι όλα αυτά μαζί, ανάλογα με το ποιος κοιτάζει και πότε. Η γοητεία και η δυσκολία βρίσκονται στην ίδια ασάφεια: το φλερτ δεν ανακοινώνεται, υπονοείται, και απαιτεί περισσότερη προσοχή από ένα απλό «ταιριάξαμε».
Όποιος περιμένει έναν κατάλογο σωμάτων θα απογοητευτεί. Το υλικό που κυκλοφορεί είναι καθημερινό — διακοπές, γυμναστήριο, βραδινές έξοδοι, στιγμές που δείχνουν ύφος και σώμα χωρίς να το φωνάζουν. Η ένταση δεν προέρχεται από τη γύμνια αλλά από την επιλογή: ποιος δείχνει τι, σε ποιον απευθύνεται, και ποιος αποφασίζει να απαντήσει. Για ένα κοινό ενηλίκων αυτό αρκεί, γιατί η γνωριμία ξεκινά με την αίσθηση πως κάποιος θέλει να τον προσέξουν και όχι με μια λίστα προτιμήσεων.
Υπάρχει και η άλλη πλευρά. Μια δημόσια εικόνα δεν λέει τίποτα για τη διάθεση κάποιου να γνωριστεί, και η απόσταση ανάμεσα στο «μου αρέσει αυτό που βλέπω» και στο «αυτό μπορεί να προχωρήσει» παραμένει συχνά μεγάλη. Σε ένα δίκτυο με τόσο ευρύ κοινό, η τύχη παίζει μεγαλύτερο ρόλο από οποιαδήποτε στρατηγική, και η υπομονή μετριέται σε εβδομάδες και όχι σε λεπτά. Όποιος ψάχνει μια άμεση, ξεκάθαρη ανταλλαγή επιθυμιών θα τη βρει πιο εύκολα σε χώρους που χτίστηκαν ακριβώς γι' αυτό· όποιος αντέχει το παιχνίδι της έμμεσης προσέγγισης βρίσκει εδώ ένα πεδίο που δεν τελειώνει ποτέ.
Αυτή η ανάμειξη του καθημερινού με το ερωτικό είναι, τελικά, το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του Instagram. Δεν χρειάζεται να δηλώσει κανείς ότι ψάχνει· αρκεί να δείξει ποιος είναι. Η επιθυμία δεν έχει δικό της χώρο, περνά μέσα από τα ίδια κανάλια με τα ταξίδια και το φαγητό, και αυτό την κάνει ταυτόχρονα πιο διακριτική και πιο διάχυτη. Για έναν ενήλικο που δεν θέλει να μπει σε ένα ξεχωριστό σύμπαν γνωριμιών, αυτή η συνέχεια είναι το κύριο πλεονέκτημα.
Μια διευκρίνιση χρειάζεται πάντως: οι επίσημες ενημερωτικές σελίδες της πλατφόρμας δεν φορτώθηκαν τη στιγμή της καταγραφής, οπότε η σχέση της με τις γνωριμίες ενηλίκων κρίνεται μόνο με γενικές εκτιμήσεις, χωρίς επιβεβαιωμένες λεπτομέρειες. Το πιο αποκαλυπτικό σημείο της είναι τα ίδια τα προφίλ: εκεί φαίνεται αν κάποιος χτίζει μια εικόνα για να τον δουν ή απλώς μοιράζεται τη ζωή του. Το πρώτο πράγμα που αξίζει μια ματιά είναι λοιπόν αυτό που δημοσιεύεται δημόσια, χωρίς βιασύνη· η διαφορά ανάμεσα στην αυτοπροβολή και στην πρόσκληση φαίνεται εκεί.